Zamek Krzyżtopór w Ujeździe

Główna  /  Polska  /  świętokrzyskie  /  Obecna strona
×Szczegóły

krzyztopor.org.pl
Ujazd 73, 27-570 Iwaniska
Wyznacz trasę →

Zwiedzanie: Zamek można zwiedzać cały rok. W sezonie od 8:00 do zmroku, poza sezonem 8-16. Cena biletu normalnego to 10 zł. W 2014 r. w ofercie znajdowało się także nocne zwiedzanie zamku w cenie 25 zł.

Dojazd: Ruiny zamku znajdują się przy drodze nr. 758 (Klimontów – Iwaniska). Samochód możemy zostawić na dużym parkingu lub na szerokim poboczu drogi.

Zamek Krzyżtopór w Ujeździe uważam za jedną z największych atrakcji turystycznych w Polsce, którą należy zwiedzić koniecznie. Fascynująca historia oraz ślady dawnego uroku nie pozostawią i Was obojętnymi na to miejsce.

Wokół jego powstania i samego zamku narosło wiele legend. Jedną z najciekawszych rzeczy w samej idei Krzyżtoporu jest symbolika liczb nawiązująca do kalendarza. W zamku było tyle okien – ile dni w roku, pokoi tyle – ile tygodni; dużych sal – tyle ile miesięcy, a 4 narożne baszty odpowiadały liczbie kwartałów.

Inna legenda mówi, że sufit nad wielką salą jadalną był jednocześnie dnem ogromnego akwarium. W stajniach zaś, konie poiło się ze złotych koryt, i mogły się przeglądać do woli w znajdujących się tam … lustrach.

Brak zachowanych planów budowy oraz sztychów sprzed przebudowy w XVIII w. powoduje, że dziś odtworzenie prawdziwego wyglądu zamku jest niemożliwe.

Krzyżtopór powstał z inicjatywy Krzysztofa Ossolińskiego. Zaczął on najprawdopodobniej wznosić zamek ok. 1620 r. Budowę ukończono w 1644 r. Kosztowała ona podobno ok. 30 milionów złotych, wówczas astronomiczną kwotę. Autorem projektu był prawdopodobnie Wawrzyniec Senes.

Warownia nie miała jednak szczęścia. Już w rok po ukończeniu budowy zmarł nagle K.Ossoliński, pozostawiając – synowi Krzysztofowi Baldwinowi – mocno zadłużony majątek. Zamek przetrwał w stanie idealnym zaledwie kilkadziesiąt lat, został bowiem doszczętnie zniszczony w czasie potopu szwedzkiego (1657 r.).

Przez prawie sto lat stał opuszczony aż do 1720 r. Wtedy to zamieszkali w nim Morsztynowie, a następnie Pacowie. Pod koniec XVIII w. zamek (a właściwie to co z niego pozostało po szwedzkiej okupacji i późniejszych drobnych remontach) został doszczętnie zniszczony i opuszczony już na zawsze.

Krzyżtopór zbudowano na planie fortecy (palazzo in fortezza). Miał ok. 120 m długości oraz 95 m szerokości. Zewnętrzny obwód fortyfikacji tworzył wał ziemny na planie pięcioboku, z narożnymi bastionami. Otoczono go fosą, częściowo wykutą w skale. Wjazd do zamku prowadził przez wieżę bramną. Po obu jej stronach znajdują się do dzisiaj dwie płaskorzeźby – Krzyż i Topór (stąd jego nazwa) – będące symbolem rodu Ossolińskich.

Zamek ma status trwałej ruiny. W dawnej klasyfikacji zabytków był zaliczony do klasy zerowej. W mojej subiektywnej ocenie stanowi jeden z najwspanialszych zabytków polskich. Na jego zwiedzenie (a właściwie zajrzenie w każdy ocalały kąt tej ruiny) trzeba zarezerwować conajmniej 2 godziny. Polecam szczególnie.

Od 2011 r. na zamku trwają prace dofinansowywane przez Unię Europejską. Wymieniono dach na drewniany (zamiast koszmarnego żółtego czegoś), zabezpieczane są mury. Ciekaw jestem końca prac. Jeżeli ktoś zna najnowsze informacje na ich temat – proszę o wieści.

Źródło: L.Kajzer i inni, Leksykon zamków polskich, Warszawa 2003, s. 512-515. Informacje własne.

Zobacz także:

Zamek w Baranowie Sandomierskim • Sandomierz na majówkę • Pałac Kurozwęki

+Galeria
+Podobne
+Meta
+Komentarze

Zostaw odpowiedź